chùa Trăm Gian - GSV TravelKhám phá 

Không gian văn hóa lễ hội chùa Trăm Gian

Lễ hội chùa Trăm gian là một lễ hội lớn trong vùng thu hút rất đông khách thập phương xa gần đầu năm hành hương cầu lộc, cầu tài, cầu bình an.

chùa Trăm Gian - GSV Travel

Chùa Trăm gian có tên chữ là chùa Quảng Nghiêm, được lập từ thời vua Lý Cao Tông, niên hiệu Trịnh Phù thứ 10 (1185). Đến thời nhà Trần, chùa là nơi tu học của hoà thượng Bình An, tên thật là Nguyễn Lữ, quê ở Bối Khê. Tương truyền, đức thánh Bình An là người tinh thông kinh sách và có nhiều phép lạ. Người có thể bước ba bước về quê xin tương cà để nấu cơm nuôi thợ trong khi thi công xây dựng chùa. Nay những nơi Quán Thánh, Lương Xã, Ó Vực ở đồng chiêm còn dấu vết chân Thánh đi qua đều được xây bệ và trồng cây cọ, riêng Quán Thánh có thêm tảng đá nhô lên là một điểm gắn với hội chùa. Năm 95 tuổi, hòa thượng Bình An cho đóng khám gỗ, đêm 12 rạng ngày 13 tháng Chạp vào khám ngồi và dặn đệ tử bách nhật thì mở ra xem, nếu thấy thơm thì rút mây làm tượng thờ, còn không thì đổ ra sông Cái. Mới mùng 4 tháng giêng, dân đã hé khám xem, thấy hào quang và hương thơm bèn kéo lên chùa làm lễ. Dân Bối Khê cũng lên rước thi hài người về quê nhưng không được, ngày 12 bèn xin duệ hiệu và rước bát nhang về thờ vọng. Từ đó, hai làng Bối Khê và Tiên Lữ là hai thành tố quan trọng của hội chùa, thay nhau đăng cai tổ chức chính hội.

Theo các nhà nghiên cứu thì Chùa Trăm gian nằm trên núi làng Sở là con ngựa, cạnh đó có núi làng So là con hổ, các gò đồi xung quanh có các tên là con Mộc, con Hỏa, con Long. Tất cả đã tạo cảnh quan văn hóa hội xuân chơi núi, chơi hang. Chùa trải rộng trên quả đồi, hướng nam, song cổng mở đầu là hướng đông – nam để giáp đường đi tiện cho du khách thăm chùa. Chùa là một quần thể kiến trúc độc đáo gồm 104 gian. Cổng chùa được xây hai trụ lớn tạo một lối đi ở giữa, hai bên là hai tường nối với hai trụ nhỏ. Bước qua cổng chùa vào bên trong là một khuôn viên rộng lớn có sân chùa được lát gạch sạch sẽ, có hai dãy hàng lang ở hai bên, hành lang bên trái dẫn đến tam quan và gác chuông, hành lang bên phải dẫn lên nhà bia tưởng niệm. Ở giữa là ngôi chính điện cổ kính, trang nghiêm.

Tam quan nằm trên trục tâm của khu Tam bảo. Qua tam quan chùa, du khách sẽ được chiêm ngưỡng một trong những gác chuông cổ còn lại cho đến nay. Đó là một tòa gác 2 tầng 8 mái, có lan can chạy quanh bốn mặt. Các ván bằng gỗ đều có chạm hình hoa đao uốn hắt lên như một bông sen khổng lồ tỏa hương. Tại đây treo một quả chuông cao 1,1 m, đường kính 0,6 m, đúc năm 1794. Trên chuông có khắc một bài minh của Phan Huy Ích.

Dọc các gian tả và hữu hai bên chùa Trăm Gian là nơi phụng thờ các vị La hán được chạm khắc tinh xảo trên các bức phù điêu.

Khu trung tâm chùa bao gồm tòa tiền đường, thiên hương và thượng điện kết nối với nhau thành một nội thất theo hình chữ “công”. Hai hành lang dài ở hai bên thông với tiền đường ở phía trước và hậu đường ở phía sau tạo thành một kiến trúc đóng hình chữ “quốc”. Tòa tiền đường gồm 7 gian, thượng điện chỉ có 3 gian nhưng mái trước kéo dài, có tường bên kéo thẳng sang tiền đường, trong khi đó hậu đường được bố trí thành 9 gian. Ở giữa thượng điện có một bệ đất nung đỏ hình khối chữ nhật, giống các kiểu bệ đá thời Trần. Trên bệ là đài sen, xung quanh có trang trí nhiều hình động vật, hoa lá, bốn góc có hình chim thần. Trên đài đặt các tượng Phật tam thế. Ngoài ra, khoảng sân sau thượng điện trước hậu đường dựng tòa Phương đình treo cả trống và khánh, cũng là chỗ cho du khách nghỉ chân ngắm cảnh xung quanh. Tất cả các công trình ở hai khu chính và phụ gắn bó với nhau theo hai không gian đạo và đời, khác nhau nhưng lại hòa quyện thống nhất dàn khắp đỉnh đồi.

Hiện chùa còn lưu giữ bộ sưu tập tượng gồm 153 pho tượng, hầu hết bằng gỗ, một số ít bằng đất nung trong đó đặc biệt quý là tượng Tuyết Sơn, tượng Quan Âm Bồ Tát và tượng Đô đốc Đặng Tiến Đông, một tướng lĩnh nhà Tây Sơn. Ngoài ra, chùa còn có tượng thờ Đức Thánh Bối được đặt trong khám gỗ. Pho tượng này được rút cốt bằng mây đan ngoài bọc vải sơn, tương truyền là tượng bỏ hài cốt của ông. Chùa đã được công nhận là Di tích Lịch sử cấp quốc gia.

Hội chùa Trăm Gian từ mùng 4 – 6 tháng giêng hằng năm có rước kiệu thánh, thi cỗ chay và trình rối cạn; ngoài ra còn các trò vui như đánh cờ người, đấu vật, múa rối nước, đốt pháo hoa… Đây còn là lễ hội truyền thống của cư dân nông nghiệp lúa nước, nhằm giáo dục tinh thần yêu nước và đoàn kết, rèn luyện tinh thần thượng võ và thi tài khéo léo. Những truyền thống tốt đẹp ấy vẫn được gìn giữ và truyền lại cho những thế hệ mai sau.

Related posts